Kariera Nikodema Dyzmy - Część III
W Warszawie Dyzma odnajduje pułkownika Waredę, dzięki któremu trafia przed ministra Jaszuńskiego. Wykorzystując zasłyszany od Kunickiego pomysł gospodarczy, zyskuje sławę genialnego ekonomisty i zdobywa przydział drewna dla Koborowa.

Rok produkcji: 1980
Serial: Kariera Nikodema Dyzmy · Odcinek 3
Kariera Nikodema Dyzmy — Część III
Od salonowej znajomości do „geniuszu” gospodarczego
Dyzma wraca do Warszawy z zadaniem wyjednania dla majątku Kunickiego przydziału drewna dla tartaków. W normalnych warunkach wymagałoby to znajomości procedur i gospodarki. Nikodem nie ma takich kompetencji, ale posiada numer do człowieka, którego poznał podczas pamiętnego rautu: pułkownika Wacława Waredy (Leonard Pietraszak).
Obaj panowie odwiedzają warszawskie lokale, rozmawiają i dobrze się bawią. Wareda, przekonany o wysokiej pozycji swojego znajomego, otwiera mu drzwi do kolejnych gabinetów. W końcu Nikodem trafia do ministra rolnictwa Jaszuńskiego. Tam, zamiast poprzestać na załatwieniu prywatnego interesu, zaczyna snuć plany wyjścia z kryzysu gospodarczego. Podstawą jego wypowiedzi jest pomysł zasłyszany wcześniej od Kunickiego, który Nikodem przedstawia tak, jakby sam był jego autorem.
Dlaczego wszyscy uznają go za mędrca?
Reakcja politycznych elit jest nieprawdopodobna: rozmówcy biorą Dyzmę za wybitnego znawcę ekonomii. Decydują nie tyle argumenty, ile jego rozgłos, pewność siebie oraz przekonanie Waredy, że z takim człowiekiem warto się liczyć. Każdy kolejny pochwalny komentarz staje się nowym „dowodem” geniuszu, aż nikt nie próbuje sprawdzić źródła proponowanego rozwiązania.
W tle pojawiają się hrabina Eugenia Przełęska, wiceminister Jan Ulanicki, przedstawiciele arystokracji i ludzie związani z najwyższymi kręgami władzy. Nikodem odkrywa, jak ważne w ich świecie są kolacje, rekomendacje i znajomości. Ostatecznie uzyskuje potrzebne drewno dla Koborowa, ale jego prawdziwym zyskiem jest coś większego — publiczna opinia człowieka zdolnego uratować gospodarkę kraju.
Ten odcinek zawiera jeden z najcelniejszych mechanizmów satyry Dołęgi-Mostowicza: pomysł zyskuje autorytet nie dlatego, że jest trafny lub oryginalny, lecz dlatego, że wypowiada go osoba, której środowisko wcześniej przyznało prestiż. Kariera Nikodema przestaje być prywatnym dziwactwem i nabiera znaczenia państwowego.
Metryka: Polska, 1980; odcinek 3 z 7, barwny serial kostiumowy i satyra obyczajowa; ok. 45–60 minut. Reżyseria: Jan Rybkowski, Marek Nowicki. Główna rola: Roman Wilhelmi. Muzyka: Piotr Marczewski.