Seksmisja
Maks Paradys i Albert Starski budzą się po 53 latach hibernacji w świecie, w którym podobno nie ma już mężczyzn. Kultowa komedia science fiction Juliusza Machulskiego, łącząca absurdalny humor, satyrę na totalitaryzm i niezapomniane kreacje Jerzego Stuhra oraz Olgierda Łukaszewicza.

Rok produkcji: 1983
Seksmisja – komedia science fiction, która przechytrzyła własną epokę
W 1991 roku przed kamerami telewizyjnymi rozpoczyna się eksperyment, który ma zapisać się w dziejach nauki. Dwie zupełnie różne osobowości – temperamentny Maks Paradys (Jerzy Stuhr) i spokojniejszy, bardziej zasadniczy Albert Starski (Olgierd Łukaszewicz) – dobrowolnie poddają się hibernacji na trzy lata. Kiedy wreszcie otwierają oczy, kalendarz wskazuje rok 2044. Świat, który pamiętają, już nie istnieje. Po katastrofie nuklearnej ludzkość przeniosła się pod ziemię, a społeczeństwo składa się wyłącznie z kobiet. Maks i Albert mają być ostatnimi przedstawicielami męskiej części gatunku.
Dla kobiet z podziemnej cywilizacji dwaj przybysze z przeszłości są jednocześnie sensacją, obiektem badań i kłopotem politycznym. Ich losami interesują się rywalizujące instytucje Archeo i Genetix. Nad porządkiem czuwa bezwzględna hierarchia, a oficjalna wersja historii nie dopuszcza najmniejszej wątpliwości. Gdy bohaterowie dowiadują się, że mają zostać przymusowo „przystosowani” do nowego świata, rozpoczynają desperacką próbę ucieczki. Pomocą stają się dla nich Lamia Reno i Emma Dax – kobiety, których ciekawość oraz samodzielne myślenie okazują się silniejsze niż narzucone reguły.
Co ukrywa świat roku 2044?
„Seksmisja” bawi jako błyskotliwa komedia o zderzeniu dwóch epok, lecz jej prawdziwą siłą jest druga warstwa opowieści. Machulski przedstawia totalitarny system, w którym władza kontroluje język, wiedzę, wychowanie i pamięć o przeszłości. Nawet podręcznikowe fakty można przeformułować tak, by potwierdzały obowiązującą doktrynę. Zamiast budować ponurą dystopię, reżyser wykorzystuje farsę i komizm sytuacyjny: najbardziej absurdalne hasła brzmią z ust urzędniczek z całkowitą powagą. Film powstał w rzeczywistości stanu wojennego, dlatego widzowie bez trudu mogli odczytywać świat podziemnego państwa jako satyrę na mechanizmy znane z PRL.
Kontrast między Maksem a Albertem jest napędem filmu. Jeden reaguje impulsywnie i nie potrafi milczeć, drugi próbuje najpierw zrozumieć sytuację. Jerzy Stuhr i Olgierd Łukaszewicz tworzą duet, którego dialogi, reakcje i mimika stały się częścią polskiej pamięci filmowej. Wiele żartów funkcjonuje dziś poza kontekstem, ale na ekranie najciekawsze pozostaje to, jak humor pomaga bohaterom stawiać opór światu zbudowanemu na strachu.
Jak zbudowano przyszłość w Polsce lat 80.?
Futurystyczne wnętrza stworzył scenograf Janusz Sosnowski, a charakterystyczne kostiumy zaprojektowała Małgorzata Braszka. Wykorzystano łódzkie hale zdjęciowe oraz autentyczne podziemia Kopalni Soli „Wieliczka”. Zamek futurystycznego państwa nie musiał więc powstać przy pomocy komputerowych efektów specjalnych: znaczną część jego tajemniczego charakteru zapewniły prawdziwe korytarze i komory kopalniane. W Wieliczce kręcono między innymi sceny Obozu Dekadencji; ślady niektórych dekoracji pozostały tam przez kolejne dekady.
„Seksmisja” okazała się fenomenem frekwencyjnym: według Studia Filmowego Kadr obejrzało ją w kinach ponad 11 milionów widzów. Film zdobył m.in. Nagrodę Główną Jury i wyróżnienie za scenografię na festiwalu w Gdańsku w 1984 roku, a w 2008 roku został wyróżniony specjalną Złotą Kaczką jako Polska Komedia Stulecia. Popularność filmu zaskakuje tym bardziej, że jest to nie tylko rozrywka, lecz także odważna opowieść o manipulacji i potrzebie samodzielnego myślenia.
Obsada i twórcy
- Reżyseria: Juliusz Machulski
- Scenariusz: Juliusz Machulski (we współpracy scenariuszowej z Jolantą Hartwig i Pavlem Hajným, według materiałów festiwalowych)
- Zdjęcia: Jerzy Łukaszewicz
- Muzyka: Henryk Kuźniak
- Scenografia: Janusz Sosnowski
- Kostiumy: Małgorzata Braszka
- Montaż: Mirosława Garlicka
- Obsada: Jerzy Stuhr (Maks Paradys), Olgierd Łukaszewicz (Albert Starski), Bożena Stryjkówna (Lamia Reno), Bogusława Pawelec (Emma Dax), Hanna Stankówna (Tekla), Beata Tyszkiewicz (Berna), Wiesław Michnikowski (Jej Ekscelencja), Ryszarda Hanin (dr Jadwiga Yanda), Janusz Michałowski (prof. Wiktor Kuppelweiser).
- Produkcja: Polska, Zespół Filmowy „Kadr”, 1983
- Premiera kinowa: 14 maja 1984
- Czas trwania: 116 minut
- Gatunek: komedia, science fiction, satyra; film barwny.