Kingsajz
Pod Instytutem Badań Czwartorzędu kryje się Szuflandia – maleńkie państwo krasnoludków rządzone przez despotycznego Kilkujadka. Olo, Ala i Adaś próbują przechytrzyć tyrana i zdobyć eliksir „kingsajz”. Kultowa komedia fantasy Juliusza Machulskiego z 1987 roku.

Rok produkcji: 1987
Kingsajz – wielka przygoda w świecie małych ludzi
W podziemiach Instytutu Badań Czwartorzędu istnieje tajemniczy świat, o którym zwykli ludzie nie mają pojęcia. Wśród szuflad, kartotek i przegród biurowych żyją krasnoludki zamieszkujące Szuflandię – państewko z własną policją, propagandą, nieprzekraczalnymi zasadami oraz wszechwładnym Nadszyszkownikiem Kilkujadkiem (Jerzy Stuhr). Największym marzeniem poddanych jest „kingsajz”, specjalna substancja pozwalająca krasnoludkom osiągać ludzki wzrost i wyrwać się ze świata ciasnych przegródek.
Olo Jedlina (Jacek Chmielnik) zna już smak życia wśród ludzi. Zdołał przedostać się poza Szuflandię i zachować królewski rozmiar, lecz jego bezpieczeństwo zależy od ciągłego pilnowania sekretu. Kiedy uzdolniony chemik Adaś Haps (Grzegorz Heromiński), który zna tajemnicę mikstury, zostaje schwytany i wtrącony do więzienia, Olo postanawia go ratować. Z pomocą przychodzi mu przebojowa Ala (Katarzyna Figura). Rozpoczyna się gonitwa między dwoma rzeczywistościami, w której zwyczajne przedmioty – biurka, szuflady, butelki i książki – nagle zamieniają się w monumentalne krajobrazy.
Szuflandia: mały świat wielkiej dyktatury
„Kingsajz” jest komedią baśniową, ale pod warstwą fantastycznej przygody kryje się niezwykle trafna satyra polityczna. Rządzący Szuflandią Kilkujadek decyduje, kto ma prawo opuścić maleńki świat, kto uzyska dostęp do dobrobytu i komu można ufać. Wielki świat ludzi jawi się krasnoludkom jako kraina swobody, obfitości i wyboru, niedostępna większości mieszkańców Szuflandii. Zderzenie tych porządków odczytywano jako metaforę Polski Ludowej i upragnionej wolności poza żelazną kurtyną.
Najzabawniejsze jest jednak to, że Machulski rzadko tłumaczy znaczenie swojej alegorii. Pokazuje ją za pomocą rekwizytów: szuflady mogą stać się całym mieszkaniem, dokumenty – narzędziami władzy, a zwykła butelka – przepustką do lepszego życia. Sceny przygodowe, pościgi i dialogi biegną szybko, nie pozwalając poważnej tematyce przytłoczyć widza. W przeciwieństwie do klasycznej opowieści o krasnoludkach Szuflandia nie jest idyllicznym lasem pełnym magii, lecz miniaturową wersją zbiurokratyzowanego państwa.
Fenomen efektów i scenografii
Jednym z największych osiągnięć filmu jest scenografia Janusza Sosnowskiego oraz praca operatora Jerzego Łukaszewicza. Twórcy musieli przedstawić jedną przestrzeń z dwóch skrajnie różnych perspektyw – człowieka i krasnoludka. W czasach, gdy nie można było liczyć na współczesną grafikę komputerową, pomysłowe rozwiązania inscenizacyjne pozwalały zwykłym szufladom wyglądać jak olbrzymie pomieszczenia. Nawet codzienny bałagan nabiera skali fantastycznej metropolii.
Za niezwykłą atmosferę odpowiada również muzyka Krzesimira Dębskiego. Rozpoznawalne kostiumy, humor dialogów, kontrast ponurej Szuflandii z kolorowym światem ludzi oraz wyraziste kreacje aktorskie sprawiły, że „Kingsajz” stał się jednym z najoryginalniejszych przykładów polskiego kina fantasy. Studio Filmowe Kadr wymienia film wśród pionierskich polskich pełnometrażowych produkcji tego gatunku. Scenografia doczekała się uznania także poza Polską, m.in. na festiwalu w Brukseli, a elementy świata Szuflandii trafiły do Muzeum Kinematografii w Łodzi.
Obsada i twórcy
- Reżyseria: Juliusz Machulski
- Scenariusz: Juliusz Machulski, Jolanta Hartwig
- Zdjęcia: Jerzy Łukaszewicz
- Scenografia: Janusz Sosnowski
- Kostiumy: Małgorzata Braszka
- Muzyka: Krzesimir Dębski
- Montaż: Mirosława Garlicka
- Obsada: Jacek Chmielnik (Olo Jedlina), Jerzy Stuhr (Nadszyszkownik Kilkujadek), Katarzyna Figura (Ala), Grzegorz Heromiński (Adaś Haps), Jan Machulski (Kwintek), Leonard Pietraszak (Kramerko), Joachim Lamża (Zyl), Maciej Kozłowski (Waś), Witold Pyrkosz (Zenona Bombalina).
- Produkcja: Polska, Zespół Filmowy „Kadr”, 1987
- Premiera kinowa: 2 maja 1988
- Czas trwania: 104 minuty
- Gatunek: komedia fantasy, satyra, film barwny.
Warto wiedzieć
„Kingsajz” i „Seksmisja” nie są fabularnie połączone, ale łączy je znacznie więcej niż nazwisko reżysera. Obydwa filmy pokazują zamknięty świat z własną oficjalną prawdą, kontrolą zachowania i karą za niesubordynację. Obydwa budują też dystopijną komedię ze skromnych technicznie, ale niezwykle kreatywnych środków. Kiedy w „Kingsajzie” bohaterowie walczą o prawo do „dużego rozmiaru”, widz ma okazję pomyśleć o znacznie bardziej uniwersalnym pytaniu: ile miejsca zostawia człowiekowi system, w którym żyje?