Jak rozpętałem drugą wojnę światową - Jak rozpętałem drugą wojnę światową - Część 3: Wśród swoich
Po włoskiej niewoli Franek Dolas w niemieckim mundurze zostaje wzięty za dezertera i wysłany na front wschodni. Skok spadochronowy nad Polską daje mu szansę odnalezienia rodaków i udziału w akcji partyzanckiej.

Rok produkcji: 1969
„Jak rozpętałem drugą wojnę światową”, część 3: „Wśród swoich”
Ostatnia droga Franka Dolasa
Po wielu przygodach w Afryce Franek Dolas nadal nie może wrócić do Polski. Włosi zabierają transport rannych na statek płynący w kierunku Półwyspu Apenińskiego. Bohater, który już wielokrotnie ratował się zmianą ubrania i nazwiska, znów decyduje się na przebranie. Zakłada niemiecki mundur, licząc, że w nowym stroju łatwiej będzie mu wymknąć się spod kontroli. Pech sprawia, że zostaje wzięty za niemieckiego dezertera.
Dolas trafia przed sąd wojenny, a konsekwencją oskarżenia jest skierowanie go karnie na front wschodni. Dla szeregowego, który od miesięcy próbuje znaleźć drogę do ojczyzny, brzmi to niemal jak szczęśliwy zbieg okoliczności – samolot będzie przecież leciał w pobliżu Polski. Franek nie zamierza jednak cierpliwie czekać na kolejne rozkazy. Wyskakuje ze spadochronem nad ojczystym krajem, podejmując jedną z najśmielszych decyzji w całej historii.
Wreszcie w Polsce
Po lądowaniu czekają go kolejne kłopoty związane z mundurem i podejrzeniami co do jego prawdziwej tożsamości. Na szczęście trafia na ludzi, z którymi może wreszcie porozumieć się po polsku. Przy pomocy zakonników i miejscowych mieszkańców zyskuje szansę na kontakt z ruchem oporu. Wśród napotkanych osób ważną rolę odgrywa Teresa. Spotkanie z nią nadaje końcowej części opowieści również bardziej osobisty ton.
Dolas przyłącza się do polskich partyzantów, a jego udział w przedsięwzięciu związanym z rozminowaniem mostu daje mu okazję wreszcie zrobić coś rzeczywiście pożytecznego. Nie oznacza to oczywiście końca zabawnych pomyłek. Nawet wśród rodaków bohater nie potrafi całkowicie uwolnić się od pecha i skłonności do brawury. Zyskuje jednak to, czego brakowało mu od początku wojennej tułaczki: poczucie, że jest wśród swoich.
Dlaczego finał ma znaczenie
„Wśród swoich” domyka podróż Franka nie tylko geograficznie, ale też emocjonalnie. W pierwszych dwóch częściach bohater reagował na cudze decyzje, szukał ucieczek z obozów i musiał odnajdywać się w obcych armiach. W finale jego działania otrzymują własny cel – pomoc rodakom. Nadal jest nieporadnym optymistą, lecz jego przypadkowa pomysłowość zaczyna naprawdę komuś służyć.
To właśnie połączenie absurdu i ciepła wobec postaci sprawia, że trylogia Tadeusza Chmielewskiego zachowała popularność. Wojna nie staje się tutaj zabawna; zabawne jest ludzkie zadufanie, urzędowa pedanteria i nieugięty Dolas, który potrafi przetrwać niemal wszystkie ich odmiany.
Film: „Jak rozpętałem drugą wojnę światową”, część III – „Wśród swoich”. Produkcja: 1969; premiera kinowa całości: 2 kwietnia 1970. Długość katalogowa: ok. 73 min. Reżyseria i scenariusz: Tadeusz Chmielewski. Zdjęcia: Jerzy Stawicki. Muzyka: Jerzy Matuszkiewicz. Oryginalna wersja czarno-biała, później także koloryzowana.
Oglądanie i źródła
- 35mm.online – część 3, „Wśród swoich” – karta filmu i materiał wideo w katalogu cyfrowym.
- Studio Filmowe Kadr – pełne streszczenia trzech części
- Filmweb – obsada, informacje i data premiery
Dostępność filmu na platformach zależy od praw licencyjnych i regionu.